KNAW

Ga direct naar de inhoud
Ga direct naar de site navigatie
Ga direct naar zoeken

Nummer 3

Demos, bulletin over bevolking en samenleving, jaargang 27, nummer 3, themanummer DEMIFER, april 2011

Inhoud:
  • Groei en krimp van Europese regio's
  • Europese regio's groeien vooral door migratie
  • Demografische uitdagingen verschillen tussen Europese regio's: een typologie
  • Het effect van migratie op regionale bevolkingsontwikkeling
  • De invloed van beleid op bevolkingsdynamiek
  • Groei beroepsbevolking loopt terug
  • Piemonte: Vergrijzing in een dynamische context
  • Londen: Een magneet voor bevolkingsgroei
  • Is bevolkingsbeleid effectief?

[PDF volledig nummer]

  Demos

 


 

THEMANUMMER DEMIFER - GROEI EN KRIMP VAN EUROPESE REGIO'S

 


 

De Europese Commissie heeft verschillende programma's ingesteld die tot doel hebben om duurzame welvaartsgroei in Europa te bevorderen. Het ESPON 2013 Programma is gericht op het ontwikkelen van beleid op het terrein van territoriale cohesie. Eén van de prioriteiten van dit programma is het onderzoeken van de relatie tussen demografische trends in Europa en economische, sociale en ecologische ontwikkelingen. In het kader van dit programma is het project DEMIFER (Demographic and Migratory Flows affecting European Regions and Cities) uitgevoerd. Deze aflevering van Demos presenteert de belangrijkste resultaten van het DEMIFER-project.

Dit nummer werd samengesteld door Joop de Beer en Nicole van der Gaag (NIDI). De artikelen in deze aflevering van Demos zijn gebaseerd op het eindrapport en de deelrapporten die voor dit project zijn geschreven.

 


 

EUROPESE REGIO'S GROEIEN VOORAL DOOR MIGRATIE

 


 

In ruim een kwart van de Europese regio's loopt de bevolkingsomvang terug. Door de lage geboortecijfers is de natuurlijke aanwas in veel Europese regio's laag. Hierdoor is migratie de belangrijkste oorzaak van bevolkingsgroei geworden. In ongeveer driekwart van de regio's vestigen zich meer mensen dan er vertrekken. Voor het grootste deel betreft dit migratie vanuit andere landen. In minder dan de helft van de regio's is het saldo van de binnenlandse migratie positief.

 


 

DEMOGRAFISCHE UITDAGINGEN VERSCHILLEN TUSSEN EUROPESE REGIO'S: EEN TYPOLOGIE

 


 

De demografische ontwikkeling in Europa wordt gekenmerkt door vergrijzing en teruglopende bevolkingsgroei. Er bestaan echter flinke verschillen tussen Europese regio's. In bijna alle regio's is een groeiende beroepsbevolking niet vanzelfsprekend meer. De demografische en economische uitdagingen voor beleidsmakers verschillen tussen de regio's.

 


 

HET EFFECT VAN MIGRATIE OP REGIONALE BEVOLKINGSONTWIKKELING

 


 

Migratie heeft een belangrijke invloed op regionale bevolkingsontwikkelingen in Europa. In welvarende regio's zorgt migratie voor bevolkingsgroei en een demping van de vergrijzing. In minder welvarende regio's is het effect omgekeerd. Deze regio's worden geconfronteerd met een emigratieoverschot en een versterkte vergrijzing. Zonder expliciet beleid zal migratie dan ook eerder bijdragen aan het vergroten van regionale verschillen dan aan het verkleinen ervan.

 


 

DE INVLOED VAN BELEID OP BEVOLKINGSDYNAMIEK

 


 

Hoewel op basis van verschillende beleidsscenario's een verschillende mate van bevolkingsgroei kan worden verwacht, zijn de verschillen in termen van vergrijzing en regionale herverdeling beperkt. Vergrijzing blijft onder alle omstandigheden de meest belangrijke demografische uitdaging en alle scenario's voorspellen een substantiële herverdeling van armere naar rijkere regio's.

 


 

GROEI BEROEPSBEVOLKING LOOPT TERUG

 


 

Als de arbeidsparticipatie niet stijgt en de immigratie laag is, zal in de meeste regio's het arbeidsaanbod in de komende decennia gaan krimpen. Maar zelfs als de arbeidsparticipatie wel stijgt, zal het groeitempo van de beroepsbevolking teruglopen. In de toekomst kan de economie alleen blijven groeien als de productiviteit groeit.

 


 

PIEMONTE: VERGRIJZING IN EEN DYNAMISCHE CONTEXT

 


 

Piemonte is een duidelijk voorbeeld van een regio die zich ondanks de vergrijzing continu economisch heeft kunnen ontwikkelen. Telkens als het nodig was, bleek de economische setting in staat om migranten aan te trekken waarmee tekorten op de arbeidsmarkt gecompenseerd, en de economische en demografische vitaliteit gewaarborgd konden worden.

 


 

LONDEN: EEN MAGNEET VOOR BEVOLKINGSGROEI

 


 

Als één van de centra van de wereldeconomie heeft Londen een grote aantrekkingskracht op migranten. Als gevolg hiervan heeft de bevolking van Londen een etnisch zeer diverse samenstelling. De verschillende demografische scenario's tonen ook voor de komende decennia een omvangrijke groei.

 


 

IS BEVOLKINGSBELEID EFFECTIEF?

 


 

Bevolkingsontwikkeling is niet slechts het resultaat van demografische transities. Hoe de bevolking in een bepaalde regio zich ontwikkelt, hangt nauw samen met de economische context van de regio en het tijdperk waarin de demografische transities plaatsvinden. Zo krijgen jonge mannen en vrouwen doorgaans minder kinderen in tijden waarin zij weinig vertrouwen in de toekomst hebben omdat de economische omstandigheden slecht zijn. Verder geldt in het algemeen dat rijkere regio's aantrekkelijker zijn voor migranten dan armere regio's. Ook hebben veranderingen op het gebied van globalisering en de komst van internet in de afgelopen decennia grote gevolgen gehad. Waar tot voor kort migratie en het verhogen van de arbeidsparticipatie voor de hand liggende antwoorden waren op een tekort op de arbeidsmarkt, is tegenwoordig het uitbesteden van activiteiten naar andere landen een gangbaar alternatief. Daarnaast zijn mensen steeds mobieler geworden, zowel internationaal als interregionaal, wat niet alleen gevolgen heeft voor de omvang, maar ook voor de samenstelling van de bevolking in de verschillende regio's.

 

Kruimelpad:
  1. Home
  2. DEMOS
  3. Jaargang 2011


Ga terug naar de bovenkant van deze pagina
Ga terug naar de inhoud
Ga terug naar de site navigatie
Ga terug naar zoeken