De Nederlandse Vereniging voor Demografie (NVD) viert dit jaar haar 75-jarig bestaan en is hiermee één van de oudste wetenschappelijke verenigingen op het gebied van bevolkingsonderzoek ter wereld. Ter gelegenheid hiervan organiseert zij, in samenwerking met het NIDI en de Nederlandse Gezinsraad (NGR), op 9 oktober 2003 een congres met als thema ‘Het huwelijk in de multiculturele samenleving’. Om u alvast een indruk te geven van de onderwerpen die op deze dag aan de orde zullen komen, is dit nummer van Demos speciaal gewijd aan het betreffende thema.

In Nederland heeft één op de drie huwelijken een buitenlands tintje. In de periode 1997-2001 was gemiddeld bij 26.000 van de 86.000 huwelijkssluitingen per jaar een allochtone bruid of bruidegom betrokken. Vaak heeft die een Indonesische of Nederlands-Indische, Duitse, Turkse, Marokkaanse of Surinaamse achtergrond.
In deze speciale Demos geven Joop de Beer en Carel Harmsen van het CBS enig inzicht in wat cijfers omtrent de soorten ‘allochtone’ huwelijken: die tussen de diverse generaties allochtonen en die tussen allochtonen en autochtonen.
Dat het gemengde huwelijk niet alleen een recent verschijnsel is bewijst Marlou Schrover van de Universiteit Leiden. Zij dook in de 19e eeuw en ontdekte een multiculturele samenleving in Utrecht.
Binnen de joodse gemeenschap is sprake van een hoge mate van endogamie: van huwen binnen de eigen (geloofs)gemeenschap. Hanna van Solinge van het NIDI gaat kort in op de partnerkeuze onder joden in Nederland.
Erna Hooghiemstra van de Nederlandse Gezinsraad promoveerde onlangs op een onderzoek naar de keuze van Turken en Marokkanen in Nederland voor een partner uit het land van herkomst. Onder de titel ‘Trouwen over de grens’ gaat ze in op de resultaten.
In de Turkse en de Marokkaanse samenleving staat de familie en niet het individu centraal. Dat dat invloed heeft op de keuze van de partner en op de huwelijkssluiting in de Turkse en Marokkaanse gemeenschappen in Nederland wordt aangetoond door Ingrid Esveldt en Jeannette Schoorl van het NIDI.
Helga de Valk (NIDI) belicht verschillen tussen enerzijds autochtonen, Surinamers en Antillianen en anderzijds Turken en Marokkanen wat betreft de keuze voor ongehuwd samenwonen.
Betty de Hart schetst de rol van het vreemdelingenrecht in relatie tot gemengde relaties.
Dienke Hondius van de Erasmus Universiteit Rotterdam gaat kort in op interetnische verhoudingen in Nederland en de (gemengde) gevoelens die deze oproepen bij de autochtone bevolking.
Linda Emmelkamp van het SISWO gaat ten slotte meer specifiek in op de gemengde relaties van eerste en tweede generatie Marokkanen.
De Demos-redactie dankt Tineke Fokkema, secretaris van de Nederlandse Vereniging voor Demografie, en Erna Hooghiemstra van het NVD-bestuur voor hun inzet bij de totstandkoming van dit themanummer.